منظومه خورشیدی
ساعت ۱:٠٢ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۳/٢٢ : توسط : عبدالرضا حق پناه

 

چرخه هستی- منظومه شمسی

چرخه هستی- منظومه شمسی(1)
قبل از آزمایش
دانش آموزان با کاغذ و گل سیاره می سازند.
[تصویر: uss7.jpg]
اهداف:
● تشخیص سیارات مختلف
● جستجو در منظومه شمسی ما
لغات:
زمین – قمر – زمین سیارات – منظومه شمسی – خورشید
مواد لازم:

کاربرگ – مداد رنگی – جدول منظومه شمسی – گل و خمیر بازی – خلال دندان
پیش زمینه:
هستی ، همه چیز در فضای خارجی شامل ستاره ها ، گودالهای سیاه ، کواسارها و کهکشان ها است . منظومه شمسی بخشی از خورشید و شامل خورشید، نه سیاره و بسیاری اجرام کوچک مانند شبه سیاره ها و شها بسنگ ها است . خورشید نور می تاباند ، در حالیکه سیارات و شببه سیارات تنها با انعکاس دادن نور خورشید قابل مشاهده اند .

تمام سیارات درحال چرخش به دور محور خود هستند ، بطوریکه به درحال گردش به طور خورشید می باشند . سیارات به دو دسته سیارات داخلی و خارجی تقسیم می شوند . سیارات داخلی همگی از سنگ تشکیل شده اند ، مانند زمین ، سیارات خارجی به جز پلوتون ، از گاز تشکیل شده اند .

عطارد یا تیر

نزدیک ترین سیاره به خورشید است . این سیاره باسرعت هر 88 روز یکبار به دور خورشید گردش می کند . هر چند ، به آهستگی ( هر 95 روز هر یکبار ) به دور خود می چرخد. عطارد کوچک و درحدود 4850 کیلومتر ( حدود 3000 مایل ) قطر دارد . از آنجا که عطارد بسیار به خورشید نزدیک است . کنار سطح آن که رو به خورشید است بسیار داغ است ( حدود 700 درجه کلوین ) . سطح عطارد ، خاکستری تا نارنجی بوده و پوشیده از دهانه است . عطارد نام خدای افسانه ای است که بسیار سریع می رود .

زهره یا ناهید :

دومین سیاره از خورشید و نزدیک ترین همسایه زمین است . این سیاره تقریباً به اندازه زمین است و قطر آن کمی بیش از 12000 کیلومتر (7300 مایل ) می باشد . زهره ، جو بسیار ضخیمی دارد که بیشتر شامل باران گوگردی و دی اکسید کربنی است . از آنجا که جو ناهید برای انسان بسیار سمی ست ، ما نمی توانیم آنجا نفس بکشیم . این جو باعث شده که سطح ناهید قهوه ای – زرد رنگ باشد . همچنین این جو باعث به دام انداختن گرما ( پدیده گلخانه ای ) شده و از اینرو و سطح ناهید آنرا داغ ترین سیاره منظومه شمسی با گرمای حدود 750 درجه کلوین کرده است . ناهید بسیار آرام به دور خورشید ( هر 243 روز یک بار ) . نام آن از خدای عشق رو می گرفته شده است .

زمین :

دارای قطر کمی بیشتر از 12000 کیلومتر است . این سیاره به علت دارا بودن آب مایع ،. وجود حیات و حرکات صفحات زمین فعال بر سطح آن با سایر سیارات فرق می کند . زمین هر 24 ساعت یکبار به دور خود و هر 365 یکبار به دور خورشید می چرخد . زمین یک قمر دارد .

مریخ :

کمی بزرگتر از نصف زمین است و قطری برابر با 6790 کیلومتر دارد . 687 روز طول می کشد تا یکبار به دور خورشید بچرخد . سرعت چرخش آن بهدور خودش تقریباً مانند زمین است و در حدود 6/24 ساعت است . مریخ جو بسیرا نازکی دارد که بیشتر از دی اکسید کربن تشکیل شده است .سطح آن بسیار سرد و پوشیده از دهانه ها ، آتشفشانها و دره های بزرگ است . مریخ قرمز رنگ است و دو قمر دارد . نام آن از خدای جنگ رومی گرفته شده است .

مشتری :

بزرگترین سیاره منظومه شمسی با قطر 142980 کیلومتر و بیش از 11 برابر زمین است . این سیاره هر 12 سال یکبار به دور زمین و هر 10 ساعت یکبار به دور خودش می چرخد. سطح آن از گاز پوشیده شده ( و عمدتاً هیدروژن ) بطوریکه اگر روی آن تنشینید ، در آن فرو می روید .مشتری احتمالاً هسته ای متشکل از هیدروژن فلزی و سنگ دارد ، اگر چه شاهد این مطلب مسائل نظری است . بخش گازی خارجی مشتری به دو نوار ابری سفید – زرد – قرمز و قهوهای تقسیم می شود . مشتری حداقل 16 قمر دارد . نام از نام خدای عالی بهشت گرفته است .

زحل :

به خاطر سیستم سه حلقهای اش شناخته شده است . زحل سیاره ای بزرگ با 120536 کیلومتر و کمی کوچکتر از مشتری است . این سیاره هر 12 سال یکبار به دور خورشید می گردد و در هر بیش از 10 ساعت یکبار به دور خودش می چرخد . مانند مشتری زحل نیز عمدتاً از گاز و هسته ای سنگی – هیدرو فلزی تشکیل شده است .سطح زحل نواری به نظر می رسد و دارای رنگ قهوه ای – زرد است . حلقه های زحل احتمالاً از ذرات کوچک یخ و سنگ تشکیل شده اند . زحل حداقل 20 قمر دارد و نام آن از نام خدای زراعت رومی گرفته شده است .

اورانوس :

سیاره ای با قطر 51118 کیلومتر و 4/4 برابر بزرگتر از خورشید است این سیاره به آرامی بهدور خورشید می گردد ، بطوریکه 84 سال طول می کشد که یک دور خود را کامل کند ، در حالیکه هر 17ساعت یکبار به دور خودش می چرخد . این سیاره با لایه های ضخیم گازی پوشیده شده و دارای رنگ نسبتاً یکنواخت سبز – آبی است . اورانوس حداقل 15 قمر دارد و توسط یک سیستم 9 حلقه ای احاطه شده است نام آن از نام خدای دیگری از روم که پدر مشتری است گرفته شده است .

نپتون :

کمی کوچک تر از اورانوس و دارای قطری در حدود 49500 کیلومتر است . این سیاره هر 165 سال یکبار به دور خورشید و هر 16 ساعت یکبار به دور خودش می چرخد . بهنظر می رسد جو آن آبی باشد و بوسیله سیستم های طوفانی آبی پر رنگ بزرگ علامت گذاری شده باشند . این سیاره توسط 5 سیستم حلقه ای و حداقل 8 قمر پوشیده شده است . نپتون نام خدای رومی اقیانوس است.

پلوتون :

دورترین سیاره خورشید است . مدار آن نامتقارن و بیضوی است که نسبت به سایر اجزاء منظومه شمسی کج شده است . این سیاره هر 248 سال یکبار به دور خورشید و هر 6/4 روز یکبار به دور خودش می چرخد . پلوتون احتمالاً از سنگ ساخته شده است . سطح و رنگ آن ناشناخته است و یک قمر بزرگ دارد . نام پلوتون ، نام خدای رومی برای تاریکی بیرونی است .

روش کار:

1ـ با دانش آموزان درباره 9 سیاره منظومه شمسی بحث کنید . با تغییر دادن مسیر بخص به سمت کاربرگ و عکس سیارات ، بعضی حقیق درباره سیارات را بررسی کنید . با جدول منظومه شمسی به دانش آموزان کمک کنید که که محل سیارات مختلف را پیدا کنند و مدار آنها را بفهمند ، بچه ها با این کار باید موارد زیر را به خوبی درک کنند:

عطارد یا تیر نزدیک ترین سیاره به خورشید است که خیلی هم بزرگ نیست .

ناهید یا زهره جو بسیار شبح مانندی دارد که باعث شده این سیاره داغ ترین سیاره منظومه شمسی باشد زمین یکی از سیاراتی ست که بخاطر آب ، جنگل و حیات خود شناخته شده است . مریخ تقریباً هم اندازه زمین است .

مشتری ، بزرگترین سیاره منظومه شمسی ست که تنها از سنگ ساخته نشده بلکه در بخشهایی نیز گازی است .

زحل بخاطر حلقه هایش شناخته شده است و مانند مشتری بیشتر گازی ست تا سنگی .

اورانوس چند حلقه دارد و آنهم گازی است.

نپتون چند حلقه دارد و آنهم سیاره گازی است .

پلوتون سیاره ای خاکی که تنها یک قمر دارد و بسیار از خورشید دور است .

2ـ از دانش آموزان بخواهید سیاره ها ی روی کاربرگ را رنگ آمیزی کنند . توجه کنید که سیارات دارای مقیاس نیستند . از دانش آموزان بخواهید عکس ها را بریده و بیرون بیاورند و آنها را بالای سیاره صحیح خود در جدول منظومه شمسی قرار دهند.

3ـ از دانش آموزان بخواهید از گل رس یا خمیر بازی برای ساختن مدلهای سیارات استفاده کنند . از آنها بخواهید مدلهایی بسازند که اندازه واقعی سیارات را مطابق با جدول منظومه شمسی نشان دهد . شاید بخواهید نمونه های آنها را روی خلال دندان قرار دهید .
چطور خمیر بازی دست کنیم

مواد لازم : - 250 میلی لیتر آرد – 125 میلی لیتر نمک – 5 میلی لیتر خامه تارتار ( جرم دندان ) – 250 میلی لیتر آب – حدود 2/1 میلی لیتر رنگ خوراکی و حدود 2/1 میلی لیتر نفت

این ترکیب را در دمای متوسط بپزید و بطور مداوم آنرا هم بزنید تا بافت خمیر مانندی پیدا کند . بعد از اینکه خنک شد ، کمی آنرا ورز دهید . برای یک کلاس 30 نفره 6 برابر مواد باید اضافه شود اما باید در دو دسته ساخته شود. هم زدن مقدار زیاد خمیر سخت است . آنها را در کیسه پلاستیکی یا ظرف حلبی ذخیره کنید .